Tural Akif oğlu VƏLİZADƏ
Milli Müdafiə Universiteti tabeliyində Bakı Hərbi Kollecinin müəllimi

Sentyabr ayı Azərbaycan xalqının milli azadlıq və dövlətçilik tarixində şan, şərəf və tarixi zəfərlərlə zəngin olan müstəsna bir mərhələni təşkil edir. Azərbaycanın müasir dövlətçilik salnaməsinə qızıl hərflərlə yazılmış bu ay, xalqımızın əsrlər boyu sürən müstəqillik və suverenlik mübarizəsinin ən həlledici anlarına şahidlik etmişdir.
Böyük Zəfərə aparan tarixi yol hamar olmamış, Azərbaycan xalqı otuz il ərzində yüksək fədakarlıq əxlaqı, sarsılmaz iradə və əzmkarlıqla öz müqəddəs varlığını, tarixi haqlarını və milli maraqlarını müdafiə etmişdir. Bu dövr ərzində ölkəmizin əleyhinə yönəlmiş bütün beynəlxalq müzakirələr, milli maraqlarımıza zidd olan təklif və təzyiqlər cəsarətlə və qətiyyətlə rədd edilmişdir. Xalqımız birlik və bərabərlik şüarını uca tutaraq, 2016-cı ildən başlayaraq hərbi və siyasi müstəvidə tarixi qələbələrin təməlini qoymuşdur.

· 1918-ci il Bakı Zəfəri: 1918-ci ilin sentyabr ayında Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qüvvələri tərəfindən Bakının azad edilməsi milli varlığımızın növbəti təsdiqi olmuşdur.
· 44 günlük Vətən Müharibəsi (2020): Otuz illik işğala son qoymaq və tarixi ədaləti bərpa etmək məqsədilə başladılan şərəfli azadlıq mübarizəsi.
· 23 saat 43 dəqiqəlik lokal antiterror əməliyyatı (2023): Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunun və tam suverenliyinin bərqərar olunmasını təmin edən həlledici hərbi-siyasi addım.

19-20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində Qarabağ iqtisadi rayonunda Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqları tərəfindən törədilən genişmiqyaslı hərbi təxribatların qarşısının alınması və qanunsuz hərbi birləşmələrin tərksilah edilərək torpaqlarımızdan çıxarılması məqsədilə lokal antiterror tədbirləri həyata keçirilmişdir. Cəmi 23 saat 43 dəqiqə davam edən və sentyabrın 20-də tam qələbə ilə başa çatan bu əməliyyat dünya hərb tarixinə ən dəqiq və sürətli hərbi zəfərlərdən biri kimi həkk olunmuşdur.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin sonsuz qətiyyəti, rəşadətli Azərbaycan Ordusunun, qəhrəman əsgər, gizir və zabitlərimizin misilsiz şücaəti sayəsində dinc əhaliyə və mülki infrastruktura zərər vurulmadan düşmənin bütün hərbi obyektləri sıradan çıxarılmışdır. Şəhidlərimizin və qazilərimizin qanı hesabına əldə edilən bu Zəfər, ölkəmizin hərbi qüdrətinin və dövlət iradəsinin bariz təcəssümünə çevrilmişdir.
“20 sentyabr Zəfəri bu torpaqlarda əbədi varlığımızın təscili, təsdiqi və əbədi bir möhrüdür!”
Antiterror əməliyyatının uğurla yekunlaşması sadəcə hərbi qələbə deyil, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində Ali Qanunun — Konstitusiya quruluşunun tam və şəksiz bərqərar olunması demək idi. İyirmi üç saat qırx üç dəqiqəlik bu qəhrəmanlıq mübarizəsi ilə Azərbaycan öz dövlət suverenliyini tam təmin etmiş, ölkənin bütün suveren ərazilərində bayrağımızın əbədi dalğalanmasını gerçəkləşdirmişdir.
Bu tarixi nailiyyət otuz il ərzində davam edən separatizmə və işğal nəticələrinə son qoymuş, regional sülh və təhlükəsizlik üçün möhkəm təməl yaratmışdır. Azərbaycan xalqı öz müstəqilliyi, gələcəyi və vətən torpaqları uğrunda nümayiş etdirdiyi həmrəyliklə milli varlığını bir daha bütün dünyaya sübut etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-nin Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd edilməsi qərara alınmışdır. Bu Sərəncam xalqımızın şanlı tarixinin qızıl halqalarından biri olan 19-20 sentyabr Zəfərinə verilən ali dövlət qiymətinin bariz nümunəsidir.

· Şəhidlərimizin xatirəsinə əbədi ehtiram: Ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin bərpası uğrunda canlarını fəda etmiş unudulmaz şəhidlərimizin əziz xatirəsinə yüksək ehtiramın ifadəsidir.
· Hərbi şücaətin təqdir edilməsi: Qəhrəman əsgər, gizir və zabitlərimizin nümayiş etdirdiyi misilsiz şücaətin və fədakarlığın dövlət səviyyəsində qiymətləndirilməsidir.
· Milli yaddaşın qorunması: Gələcək nəsillərin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunması və milli dövlətçilik şüurunun möhkəmləndirilməsi üçün mənəvi mayakdır.

Aşağıdakı cədvəldə Azərbaycanın dövlət suverenliyinin təmin edilməsi və ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində əldə olunmuş tarixi mərhələlərin xülasəsi təqdim olunur:

Tarixi mərhələ	Müddət / Tarix	Milli və siyasi əhəmiyyəti
44 Günlük Vətən Müharibəsi	27 sentyabr - 10 noyabr 2020	İşğala son qoyuldu, Böyük Zəfərin təməli qoyuldu və torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi.
Lokal Antiterror Əməliyyatı	19 - 20 sentyabr 2023 (23 saat 43 dəqiqə)	Qarabağda separatizmə son qoyuldu, konstitusiya quruluşu və dövlət suverenliyi tam bərpa edildi.
Dövlət Suverenliyi Gününün Təsisi	19 sentyabr 2024 (Sərəncam)	20 Sentyabr tarixi rəsmi olaraq Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsbit edildi və milli bayramlar sırasına daxil olundu.

Böyük Zəfərdən və suverenliyin tam bərpasından aldığımız ilham və cəsarətlə Azərbaycan xalqı öz dövlətini daha işıqlı, firavan və qüdrətli gələcəyə aparmaq əzmindədir. Ölkəmizə güvənən dostlarımızın dəstəyi, sevimli millətimizin müdrikliyi və cəsarəti ilə müqəddəs mübarizəmiz yeni-yeni uğurlarla taclanacaqdır. Dövlət suverenliyimizin bərpası müasir Azərbaycanın davamlı inkışafı, təhlükəsizliyi və əbədi yaşarılığı üçün etibarlı zəmin yaratmışdır. Zəfər yürüşümüz əbədiyyən davam edəcəkdir!

Manevr.az