Demək olar ki, hər sürücü ən azı bir dəfə eyni vəziyyətlə qarşılaşıb: yol kənarında dayanan quş qəfil havaya qalxır və sanki son anda avtomobilin kapotunun önündən keçir. İlk baxışdan elə görünür ki, quş təhlükə ilə "oynayır" və ya bilərəkdən avtomobilin qarşısına çıxır.
Manevr.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislər bildirirlər ki, bunun arxasında quşların görmə və təhlükəni qiymətləndirmə xüsusiyyətləri dayanır.
Quşlar təhlükəni niyə gec hiss edir?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, əsas səbəb quşların yaxınlaşan obyektlərin sürətini və məsafəsini qiymətləndirmə üsuludur. Onların beyni təbii yırtıcılara qarşı müdafiə olunmaq üçün inkişaf edib. Avtomobil isə təbiətdə rast gəlinməyən süni bir obyekt olduğundan quşlar onu həmişə dərhal təhlükə kimi qəbul etmir.
Bu səbəbdən quş avtomobili təhlükə hesab edənə qədər nəqliyyat vasitəsi artıq ona çox yaxınlaşmış olur və quş yalnız son anda havaya qalxır.
"Son saniyə effekti" necə yaranır?
Alimlər bu davranışı "təhlükənin yaxınlaşma həddi" ilə izah edirlər. Quşun görmə sahəsində yaxınlaşan obyekt qəfil böyüyərək görünəndə beyin qaçış reaksiyasını işə salır. Lakin avtomobillə bağlı bir neçə amil bu reaksiyanı çətinləşdirir.
Avtomobil çox yüksək sürətlə hərəkət edir, yırtıcı heyvanlara xas davranış nümayiş etdirmir və onun hərəkət trayektoriyasını quşlar düzgün proqnozlaşdıra bilmir. Nəticədə quş təhlükəyə yalnız kritik məsafədə reaksiya verir.
Şəhər quşları niyə daha cəsarətli görünür?
Şəhər mühiti quşların davranışını zamanla dəyişib. İnsanlarla və nəqliyyat vasitələri ilə davamlı təmas nəticəsində onlar hərəkətdə olan hər şeyi təhlükə kimi qəbul etmirlər. Buna görə də göyərçinlər, sərçələr və digər şəhər quşları çox vaxt yol kənarında sakit dayanır, vəziyyəti son ana qədər müşahidə edir və yalnız təhlükə həqiqətən yaxınlaşanda uçurlar.
"Looming response" nədir?
Bioloqlar bu prosesi "looming response" adlandırırlar. Bu, sürətlə yaxınlaşan obyektə qarşı yaranan təbii müdafiə reaksiyasıdır. Ancaq bu mexanizm mükəmməl deyil. Reaksiya işığın intensivliyindən, obyektin görünüşündən və kontrastından asılı olur. Avtomobil kimi qeyri-təbii obyektlərdə isə bu sistem gec işləyə bilər.
Niyə elə görünür ki, quş maşının altına uçur?
Əslində quş avtomobilin altına girmək istəmir. Sadəcə havaya qalxmaq üçün gec qərar verir. Bu zaman onun uçuş trayektoriyası tam dəyişməyə macal tapmır və avtomobil uçuş anına çatdığı üçün sürücüdə quşun birbaşa maşının qarşısına uçduğu təəssüratı yaranır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu davranış cəsarət və ya instinktin zəif olması ilə bağlı deyil. Burada üç əsas amil rol oynayır: quşların avtomobillərə təkamül baxımından uyğunlaşmaması, sürəti düzgün qiymətləndirə bilməməsi və şəhər mühitinə uyğunlaşaraq təhlükədən qaçma məsafəsinin azalması.
Beləliklə, sürücülərin tez-tez şahid olduğu "quş son anda avtomobilin qarşısından uçdu" mənzərəsi əslində quşların dünyanı qəbul etmə tərzindən irəli gəlir.lent.az