Rövşən Hüseynli Zar kəndində aparılan genişmiqyaslı tikinti, abadlıq və quruculuq işləri ilə yerində tanış olub. Ümumilikdə 855 ailənin məskunlaşması üçün nəzərdə tutulan layihənin birinci mərhələsində 547 fərdi yaşayış evi, 528 şagird yerlik məktəb, 100 yerlik uşaq bağçası, tibb məntəqəsi və müasir mühəndis-kommunikasiya infrastrukturu yaradılır.

Dağların qoynunda Böyük Qayıdışın yeni ünvanı

Kəlbəcərin qədim yaşayış məntəqələrindən biri olan Zar kəndində bu gün Böyük Qayıdışın, müasir memarlığın və genişmiqyaslı quruculuğun yeni mənzərəsi formalaşır. Uzun illər doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanların öz torpaqlarına qayıdışını təmin etmək məqsədilə burada müasir şəhərsalma və kəndsalma prinsiplərinə uyğun yeni yaşayış infrastrukturu yaradılır.
Bir zamanlar sakinlərinin doğma ocaqlarından ayrı düşdüyü bu dağ kəndi indi yenidən həyatın canlanmasına hazırlaşır. Ərazidə aparılan tikinti, abadlıq və quruculuq işləri Zarın yalnız fiziki görkəmini deyil, həm də gələcək sosial-iqtisadi inkişaf perspektivlərini müəyyənləşdirir.
Subyekt.az-ın təsisçisi və baş redaktoru, müəllif Rövşən Hüseynli olaraq Zar kəndinə səfər etdik, ərazidə həyata keçirilən tikinti-quruculuq işləri ilə yerində tanış olduq, yaşayış məntəqəsinin mövcud vəziyyətini müşahidə etdik.
Apardığımız müşahidələr göstərir ki, burada görülən işlər yalnız fərdi yaşayış evlərinin inşası ilə məhdudlaşmır. Əsas məqsəd təhsil, səhiyyə, kommunal xidmətlər, nəqliyyat və sosial infrastrukturu vahid sistemdə birləşdirən, sakinlərin rahat, təhlükəsiz və davamlı yaşayışını təmin edən müasir yaşayış məskəni formalaşdırmaqdır.
Dağlıq ərazinin mürəkkəb relyefi və Kəlbəcərin özünəməxsus iqlim şəraiti fonunda həyata keçirilən bu layihə mühəndislik, memarlıq və ərazi planlaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Zar kəndində yaradılan yeni yaşayış mühiti Böyük Qayıdışın əsas mahiyyətini – doğma torpaqlara qayıdışı, tarixi yaşayış məskənlərinin bərpasını və bölgədə davamlı həyatın yenidən qurulmasını özündə ehtiva edir.

855 ailə üçün nəzərdə tutulan yaşayış layihəsi: birinci mərhələdə 547 fərdi ev

Zar kəndinin baş planı yaşayış məntəqəsinin uzunmüddətli inkişaf perspektivləri və gələcək demoqrafik tələbat nəzərə alınmaqla hazırlanıb.
Layihəyə əsasən, kənddə ümumilikdə 855 ailənin məskunlaşdırılması nəzərdə tutulur. Bunun 547 ailəni əhatə edən hissəsi birinci mərhələyə daxildir. Növbəti mərhələdə isə əlavə 308 ailənin yerləşdirilməsi üçün yaşayış sahəsinin genişləndirilməsi planlaşdırılır.
Birinci mərhələdə inşa edilən 547 fərdi yaşayış evinin bölgüsü ailələrin tərkibinə və yaşayış ehtiyaclarına uyğun müəyyənləşdirilib:

131 ikiotaqlı fərdi yaşayış evi;
289 üçotaqlı fərdi yaşayış evi;
92 dördotaqlı fərdi yaşayış evi;
35 beşotaqlı fərdi yaşayış evi.

Bu bölgü müxtəlif tərkibli ailələrin məişət və yaşayış ehtiyaclarının nəzərə alınmasına, hər bir ailə üçün uyğun yaşayış şəraitinin yaradılmasına xidmət edir.
Layihənin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun yalnız ilkin məskunlaşma ehtiyaclarına deyil, kəndin gələcək inkişafına hesablanmasıdır. Baş plan çərçivəsində yaşayış sahələri ilə yanaşı, sosial obyektlər, mühəndis-kommunikasiya xətləri, nəqliyyat infrastrukturu və ictimai istifadə məkanları da nəzərdə tutulub.
Beləliklə, Zar kəndinin mərhələli şəkildə genişləndirilməsi və əlavə ailələrin məskunlaşması üçün zəruri infrastrukturun yaradılması planlaşdırılır.

2023-cü ildə təməli qoyulan layihə: dövlət səviyyəsində müəyyənləşdirilən quruculuq strategiyası

Zar kəndinin yenidən qurulmasının rəsmi başlanğıcı 2023-cü il avqustun 25-nə təsadüf edir. Həmin gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə kəndin təməli qoyulub.
Təqdim olunan baş planda yaşayış evlərinin yerləşdirilməsi, sosial infrastrukturun təşkili, kommunal təminat, yol şəbəkəsi və gələcək genişlənmə imkanları kompleks şəkildə nəzərə alınıb.
Tikinti-quruculuq işlərinin praktiki icrasına isə 2025-ci ilin may ayında başlanılıb. Birinci mərhələnin 2026-cı ildə başa çatdırılması planlaşdırılıb.
Zar kəndində olduğumuz zaman 547 fərdi yaşayış evinin, 528 şagird yerlik məktəbin və 100 yerlik uşaq bağçasının tikintisinin yekunlaşmaq üzrə olduğunu yerində müşahidə etdik.
Kəndin sakinlərinin mərhələli şəkildə doğma yurda köçürülməsi nəzərdə tutulur.
Bütün bunlar göstərir ki, layihə ilkin planlaşdırma və tikinti mərhələsindən yaşayış məntəqəsinin məskunlaşmaya hazırlanması mərhələsinə keçib.

Təhsil və səhiyyə infrastrukturu: yeni nəslin gələcəyinə hesablanan quruculuq

Müasir yaşayış məntəqəsinin formalaşdırılması yalnız yaşayış evlərinin inşası ilə ölçülmür. Burada insanların təhsil, səhiyyə və digər sosial xidmətlərə əlçatanlığının təmin edilməsi də əsas prioritetlərdəndir.
Zar kəndində bu prinsipə uyğun olaraq 528 şagird yerlik ümumtəhsil məktəbinin və 100 yerlik uşaq bağçasının inşası nəzərdə tutulub.
Məktəbin yaradılması kəndə qayıdacaq ailələrin övladlarının təhsil hüququnun bilavasitə yaşayış məntəqəsində təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Uşaq bağçası isə məktəbəqədər təhsilin təşkili və ailələrin sosial ehtiyaclarının qarşılanmasına xidmət edəcək.
Bununla yanaşı, kənddə tibb məntəqəsinin və aidiyyəti dövlət qurumlarının fəaliyyəti üçün inzibati binanın yaradılması da layihənin mühüm istiqamətlərindəndir.
Bu obyektlərin istifadəyə verilməsi sakinlərin ilkin tibbi xidmətlərə, inzibati və sosial xidmətlərə əlçatanlığını artıracaq.
Zar kəndində diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri yaşayış evləri ilə sosial infrastrukturun paralel şəkildə planlaşdırılmasıdır. Bu yanaşma gələcək məskunlaşmanın sistemli və dayanıqlı təşkilinə zəmin yaradır.

Müasir mühəndis-kommunikasiya şəbəkələri və abadlıq işləri

Zar kəndində apardığımız müşahidələr zamanı diqqətimizi cəlb edən əsas məqamlardan biri də mühəndis-kommunikasiya infrastrukturu və abadlıq istiqamətində görülən işlər oldu.
Kənddaxili yolların asfaltlaşdırılması, küçələrin işıqlandırılması, yaşayış sahələrinin abadlaşdırılması və kommunal xidmətlərin təşkili istiqamətində kompleks tədbirlər həyata keçirilir.
Elektrik enerjisi, təbii qaz və içməli su təchizatı üzrə mühəndis-kommunikasiya şəbəkələri yeni yaşayış məntəqəsinin tələblərinə uyğun formalaşdırılır.
Kəlbəcərin yüksək dağlıq ərazidə yerləşməsi, sərt qış şəraiti və mürəkkəb relyefi infrastrukturun qurulmasına xüsusi texniki yanaşma tələb edir. Xüsusilə qış aylarında enerji təchizatının fasiləsizliyi, su və qaz xətlərinin dayanıqlılığı, yolların təhlükəsiz istismarı mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu baxımdan, Zar kəndində yaradılan mühəndis-kommunikasiya sistemi yalnız ilkin məskunlaşmaya deyil, yaşayış məntəqəsinin uzunmüddətli və fasiləsiz fəaliyyətinə hesablanmalıdır.
Müasir kəndsalma konsepsiyasının əsas tələblərindən biri də insanların gündəlik həyatını asanlaşdıran, təhlükəsiz və əlçatan yaşayış mühitinin yaradılmasıdır.

Kəlbəcər–Zar avtomobil yolu: nəqliyyat əlçatanlığı və yol təhlükəsizliyi

Yeni yaşayış məntəqəsinin rayon mərkəzi ilə etibarlı nəqliyyat əlaqəsinin təmin edilməsi Böyük Qayıdış prosesinin mühüm tərkib hissəsidir.
Kəlbəcərdən Zar kəndinə aparan avtomobil yolunda yenilənmə, qoruyucu sədlərin quraşdırılması və işıqlandırma sisteminin yaradılması istiqamətində işlər görülür.
Dağlıq ərazilərdə yol infrastrukturu yalnız nəqliyyat vasitələrinin hərəkətini təmin edən texniki vasitə deyil, eyni zamanda yaşayış məntəqəsinin sosial və iqtisadi həyatını müəyyənləşdirən əsas amillərdəndir.
Relyefin mürəkkəbliyi, hava şəraitinin sürətlə dəyişməsi və qış mövsümündə yaranan çətinliklər yol təhlükəsizliyinin xüsusi diqqətdə saxlanılmasını zəruri edir.
Bu baxımdan, Kəlbəcər–Zar avtomobil yolunun müasir tələblərə uyğunlaşdırılması kənd sakinlərinin rayon mərkəzi ilə əlaqələrinin yaxşılaşdırılması, sosial xidmətlərdən istifadəsi və iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

120,6 milyon manatlıq layihə: tikinti-quruculuq işlərinin əsas icraçısı “Amazone” MMC-dir

Zar kəndinin birinci mərhələsi üzrə tikinti-quruculuq işlərinin əsas icraçısı “Amazone” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətidir.
Layihənin icrası üçün bağlanmış müqavilənin dəyəri 120 milyon 628 min 652 manat 59 qəpik təşkil edir. Satınalma üzrə ehtimal olunan dəyər isə 138 milyon 490 min manat müəyyənləşdirilib.
2012-ci ildə dövlət qeydiyyatına alınmış “Amazone” MMC layihə çərçivəsində fərdi yaşayış evlərinin, sosial obyektlərin, mühəndis-kommunikasiya infrastrukturunun və abadlıq işlərinin icrasını həyata keçirir.
Layihənin maliyyə həcmi və tikinti miqyası podratçı şirkət qarşısında ciddi texniki, təşkilati və keyfiyyət məsuliyyəti yaradır.
Belə irimiqyaslı quruculuq layihələrində əsas meyar yalnız tikinti işlərinin həcmi və icra sürəti deyil. İnşa olunan obyektlərin keyfiyyəti, mühəndislik standartlarına uyğunluğu, təhlükəsizliyi və uzunmüddətli istismar dayanıqlılığı da eyni dərəcədə vacibdir.
Çünki burada söhbət sadəcə binaların inşasından deyil, yüzlərlə ailənin gələcək həyatını, uşaqların təhsilini və bütöv bir yaşayış məntəqəsinin inkişafını müəyyənləşdirəcək infrastrukturun yaradılmasından gedir.

243 hektardan artıq ərazidə 20 illik inkişaf perspektivi

Zar kəndinin baş planı 20 illik inkişaf perspektivi və sonrakı genişlənmə imkanları nəzərə alınmaqla hazırlanıb.
Layihənin ümumi planlaşdırma ərazisi 243 hektardan artıqdır. Birinci mərhələdə tikinti işlərinin aparıldığı sahə isə 225,18 hektar təşkil edir.
Bu göstəricilər yaşayış məntəqəsinin yalnız bugünkü ehtiyaclara deyil, gələcək demoqrafik artıma, yeni ailələrin məskunlaşmasına və sosial infrastrukturun mərhələli genişləndirilməsinə uyğun planlaşdırıldığını göstərir.
Zar kəndinin coğrafi mövqeyi, təbii resursları və Kəlbəcərin iqtisadi potensialı burada kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, arıçılıq və dağ turizminin inkişafı üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Xüsusilə Kəlbəcərin əsrlər boyu formalaşmış arıçılıq ənənələri və zəngin təbii florası Zar kəndinin gələcək iqtisadi inkişafında mühüm rol oynaya bilər.
Bununla belə, dayanıqlı məskunlaşmanın təmin olunması üçün yaşayış evlərinin və sosial obyektlərin inşası ilə yanaşı, məşğulluq imkanlarının yaradılması, sahibkarlığın təşviqi, kənd təsərrüfatının inkişafı və yerli iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsi də vacibdir.
Çünki Böyük Qayıdışın tam mahiyyəti insanların doğma evlərinə qayıtması ilə yanaşı, onların orada daimi yaşaması, işləməsi, ailə qurması və gələcək nəsillərini yetişdirməsi üçün zəruri şəraitin yaradılmasıdır.

Böyük Qayıdışın fəlsəfəsi: doğma torpaqlarda yeni həyatın başlanğıcı

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma tədbirləri müasir Azərbaycan tarixinin ən mühüm quruculuq proseslərindən biridir.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yaşayış məntəqələrinin yenidən salınması, yol və kommunal infrastrukturun yaradılması, sosial obyektlərin inşası, iqtisadi potensialın bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramının əsas məqsədi uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların təhlükəsiz, layiqli və davamlı yaşayış şəraiti ilə təmin edilməsidir.
Zar kəndində aparılan tikinti-quruculuq işləri də bu siyasətin konkret təzahürlərindən biri kimi diqqət çəkir.
Burada salınan yeni yaşayış məntəqəsi, yaradılan sosial infrastruktur və formalaşdırılan müasir mühəndis-kommunikasiya şəbəkələri Kəlbəcərin gələcək inkişafının mühüm təməllərini təşkil edir.
Bu prosesin mənəvi tərəfi isə daha geniş məna daşıyır. Çünki illərlə doğma torpaqlarından uzaqda yaşayan insanlar üçün yenidən öz kəndlərinin küçələrində gəzmək, ata-baba yurdunun qapısını açmaq, övladlarını doğulduqları torpaqda böyütmək hər hansı maddi göstərici ilə ölçülə bilməyən tarixi və mənəvi hadisədir.

Zarın yeni tarixi yazılır: dağların qoynunda qurulan gələcək

Subyekt.az-ın Zar kəndinə səfəri, ərazidə apardığımız müşahidələr və tikinti-quruculuq işlərinin mövcud vəziyyəti göstərir ki, Kəlbəcərin bu qədim yaşayış məntəqəsində genişmiqyaslı yenidənqurma prosesi mühüm mərhələyə qədəm qoyub.
Ümumilikdə 855 ailənin məskunlaşması üçün nəzərdə tutulan layihənin birinci mərhələsində 547 fərdi yaşayış evinin inşası, 528 şagird yerlik məktəbin, 100 yerlik uşaq bağçasının, tibb məntəqəsinin və digər zəruri infrastruktur obyektlərinin yaradılması Zar kəndinin müasir yaşayış məntəqəsi kimi formalaşdırılmasına xidmət edir.
120,6 milyon manatdan artıq müqavilə dəyərinə malik bu layihə həm miqyasına, həm də əhatə etdiyi sosial və mühəndislik istiqamətlərinə görə Kəlbəcərdə həyata keçirilən mühüm quruculuq təşəbbüslərindən biridir.
Lakin Zar kəndinin yenidən qurulmasının əsl dəyəri yalnız tikilən evlərin sayında, ayrılan maliyyə vəsaitində və yaradılan infrastrukturun texniki göstəricilərində deyil.
Bu quruculuq həm də illərlə davam edən yurd həsrətinin sona çatması, tarixi yaşayış ənənələrinin bərpası, ailələrin öz doğma torpaqlarına qayıdışı və Kəlbəcərdə həyatın yenidən canlanması deməkdir.
Bu gün dağların qoynunda yüksələn yeni evlər, abadlaşdırılan küçələr, inşa olunan məktəb və uşaq bağçası sabah yüzlərlə ailənin gündəlik həyatına çevriləcək. Həmin evlərdə uşaqlar böyüyəcək, məktəblərdə ilk zəng səslənəcək, küçələrdə həyat canlanacaq, kəndin qədim yaddaşı yeni nəsillərin nəfəsi ilə birləşəcək.
Zar kəndinin timsalında Böyük Qayıdışın yalnız coğrafi deyil, həm də sosial, iqtisadi, mənəvi və tarixi mahiyyətini görürük.
Bir vaxtlar ayrılıq və həsrət yaşayan bu torpaqlarda indi quruculuğun, inkişafın və gələcəyə inamın yeni səhifəsi yazılır.

Zar yenidən qurulur, Kəlbəcər öz tarixi simasına qovuşur. Doğma yurda qayıdışın yeni ünvanında həyat yenidən başlayır!

07.11.2026
Rövşən Hüseynli
Subyekt.az-ın təsisçisi və baş redaktoru
XÜSUSİ REPORTAJ
Kəlbəcər rayonu, Zar kəndi

Manevr.az