Alimlərin diqqətini yalnız kolbasa və bekon çəkməyib. 450 mindən çox insanın iştirak etdiyi araşdırma adətən daha sağlam seçim hesab edilən ətlə bağlı da gözlənilməz nəticələr ortaya qoyub.
Manevr.az xəbər verir ki, kolbasa, bekon və digər emal olunmuş ət məhsullarını tez-tez yemək mədə və qida borusu xərçənginin yaranma riskinin daha yüksək olması ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər 450 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil etdikdən sonra belə qənaətə gəliblər.
Alimlər əsas diqqəti adenokarsinomaya vəzi hüceyrələrindən inkişaf edən bədxassəli şişə yönəldiblər. Onlar riskin rasionda hansı ətin üstünlük təşkil etməsindən asılı olaraq dəyişib-dəyişmədiyini ayrıca araşdırıblar. Söhbət emal olunmuş ət, emal olunmamış qırmızı ət və ağ ətdən gedir.
Ümumilikdə araşdırmaya 450 112 nəfərin məlumatları daxil edilib. Onların qidalanması ilə bağlı məlumatlar onkoloji xəstəlik halları ilə müqayisə olunub. İştirakçılar orta hesabla 14,1 il ərzində müşahidə ediliblər.
Hansı ət alimlərin diqqətini çəkib?
Tədqiqatçılar ən aydın əlaqəni daha çox emal olunmuş ət yeyən insanlar arasında müəyyən ediblər. Bu qrupda mədə xərçəngi, xüsusilə onun bağırsaq tipi, eləcə də qida borusunun adenokarsinoması daha çox qeydə alınıb. Fərq hətta rasionda belə ətin miqdarı nisbətən az artırıldıqda da nəzərə çarpıb. Gündə əlavə 30 qram emal olunmuş ət istehlakı mədə xərçəngi riskinin 9 faiz, qida borusu adenokarsinoması riskinin isə 13 faiz artması ilə əlaqələndirilib.
Alimlər mümkün səbəblərdən biri kimi ət məhsullarının tərkibini və istehsal üsullarını göstərirlər. Belə məhsulların istehlakı zamanı insan orqanizminə daha çox duz daxil ola bilər. Duz mədənin selikli qişasını qıcıqlandıra, onun zədələnməsinə və iltihabi proseslərə səbəb ola bilər.
Qırmızı ətlə bağlı nəticələr fərqli olub
Tədqiqatçılar emal olunmamış qırmızı əti də ayrıca araşdırıblar. Bu halda tədqiq olunan xərçəng növləri ilə statistik baxımdan əhəmiyyətli əlaqə aşkar edilməyib. Bununla yanaşı, adətən daha sağlam alternativ hesab olunan ağ ətlə bağlı nəticələr alimlərin diqqətini çəkib. Qadınlar arasında gündə əlavə 20 qram ağ ət yemək mədənin orta və aşağı hissələrində xərçəng riskinin 20 faiz artması ilə əlaqələndirilib. Kişilər arasında isə belə bir əlaqə qeydə alınmayıb.
Bu fərqin niyə yarandığı araşdırmada müəyyən edilməyib. Müəlliflər gələcəkdə araşdırılmalı olan bir neçə amili qeyd ediblər. Bunların arasında zülal mübadiləsi prosesləri, mikrobiotada baş verən dəyişikliklər və yeməyin hazırlanma üsulları var.
Bu, ətin xərçəngə səbəb olması deməkdirmi?
Xeyr. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, nəticələr yalnız statistik əlaqəni göstərir və səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Araşdırmanın başqa bir məhdudiyyəti də var. Ət istehlakı ilə bağlı məlumatlar yalnız tədqiqatın əvvəlində toplanıb. Sonrakı illərdə iştirakçılar qidalanma vərdişlərini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilərdilər, lakin bu dəyişikliklər ilkin məlumatlarda nəzərə alınmayıb. Buna baxmayaraq, müəlliflər hesab edirlər ki, nəticələr mədə və qida borusu xərçənginin qarşısının alınmasında qidalanmanın rolunun daha dərindən araşdırılmasının vacibliyini göstərir. Bu, xüsusilə emal olunmuş ət məhsullarına aiddir. Ağ ətlə mümkün əlaqənin isə əlavə araşdırmalarla təsdiqlənməsinə ehtiyac var.
Xatırladaq ki, hər gün şirin içkilər içmək də mədə xərçəngi riskinin əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə əlaqələndirilib. Genişmiqyaslı araşdırmada alimlər hansı miqdarda istehlak zamanı riskin 2,45 dəfə artdığını müəyyən ediblər.lent.az